| UPPER - onderzoek en onderwijs in de farmaceutische praktijk |
|
In 5 weken een volledig onderzoek uitvoeren in de cursus “Farmaceutisch praktijkonderzoek” |
|
| Tussen 6 oktober en 7 november heeft de keuzecursus Farmaceutisch praktijkonderzoek ter verbetering van patiëntenzorg weer plaatsgevonden. Zes groepjes studenten hebben onder begeleiding van docenten Marle Gemmeke en Thomas Kempen een praktijkonderzoek opgezet, uitgevoerd, geanalyseerd en uitgewerkt tot een rapportage die geschikt is voor de beoogde doelgroep. |
|
|
|
Dit jaar werden er in kwalitatief onderzoek door één groepje interviews gehouden onder jongvolwassenen over de invloed van sociale media op medicatie- en supplementgebruik en door een ander groepje werden interviews gehouden met apothekersassistenten over de zelfzorgadviezen die zij geven bij maagklachten. In kwantitatief onderzoek met vragenlijsten keken de overige groepjes naar de invloed van sociale media op het beeld van de anticonceptiepil en het vertrouwen in zorgverleners; de informatiebronnen die gebruikt worden voor voedingssupplementen en hoe betrouwbaar men deze vindt; tevredenheid over informatievoorziening bij de morning-afterpil in de apotheek en drogisterij en de bekendheid met de milieu-impact van geneesmiddelen en bereidheid om duurzame keuzes te maken bij het gebruik van geneesmiddelen.
In de afsluitende presentatiesessie, waar alle groepjes hun resultaten aan elkaar en de docenten lieten zien, kreeg de presentatie van Elisanne Bakker, Zeynep Çakir, Annabel van der Gun, Elifnur Özkal en Sadaf Naseri, van de toehoorders de hoogste beoordeling. In het stukje hieronder leest u iets meer over dit onderzoek en de ervaring van de studenten.
Alle groepjes hebben in 5 weken een mooi klein onderzoek uit kunnen voeren. Wij kijken weer terug op een leuke cursus met enthousiaste studenten! |
|
Bereidheid tot duurzamer omgaan met medicatie |
| Tijdens de cursus Farrmaceutisch praktijkonderzoek zaten Elisanne, Zeynep, Annabel, Elifnur en Sadaf in groepje 6, dat werd begeleid door docent Marle Gemmeke. Aan het begin van de cursus kregen de studenten de mogelijkheid om zelf een onderzoeksvraag op te stellen. Zij kozen voor het onderwerp duurzaamheid en geneesmiddelen. Elifnur: “Ik heb eerder het keuzevak Groene Farmacie gevolgd en merkte toen hoe relevant en actueel dit thema is. |
|
|
|
Het blijft me verbazen hoe weinig er in de praktijk over bekend is, terwijl de zorg, en vooral de farmaceutische industrie, zo’n grote milieu-impact heeft.” Al snel werd duidelijk dat er onlangs een ander onderzoek naar dit onderwerp was gepubliceerd door Milad Sadreghaemy et al. (zie ook nieuwsbericht UU) waaruit bleek dat mensen wel milieuvriendelijke geneesmiddelen willen gebruiken, maar weinig weten over de milieuschade ervan. Aan dat onderzoek deden vooral ouderen mee. Elisanne: “We hebben de evidence gap meegenomen die in het onderzoek van Milad naar voren kwam, namelijk dat er nog weinig bekend was over hoe de jongere generaties hiernaar kijken.” Daarom was het idee om nu vooral te kijken hoe jongere mensen over dit onderwerp denken en wat het verschil met ouderen mogelijk zou zijn.
De studenten stelden een vragenlijst op om digitaal uit te zetten. Annabel: “Het uitwerken van de vragenlijst vond ik moeilijker dan van tevoren gedacht. We wisten wat we wilden onderzoeken, maar hoe stel je hiervoor de juiste vragen zonder de deelnemers te sturen? Het hielp om na het bedenken van de vragen even afstand te nemen. Zo konden we goed beoordelen of antwoorden echt belangrijk waren voor het beantwoorden van onze onderzoeksvraag. Het was erg fijn hoe goed Marle en de IRB met ons meedachten en feedback gaven.”
Toen de vragenlijst klaar was, moesten de studenten op zoek naar deelnemers. Het werven ging buitengewoon voorspoedig, vooral dankzij een connectie van Elisanne. Elisanne: “Ik werk in de vakanties in een apotheek, waar ik de mogelijkheid kreeg om de enquête te versturen naar ruim 9000 patiënten. De apotheek is gelegen in een stad met een diverse populatie, wat maakt dat we daardoor ook een goede verdeling kregen in bijvoorbeeld opleidingsniveau.” Uiteindelijk konden meer dan 1000 mensen meegenomen worden in de analyse. Sadaf: “Dit gaf ons onderzoek een sterke basis. Tegelijkertijd maakte deze hoeveelheid data het analyseren soms behoorlijk uitdagend.” |
|
Trials@home: Mensen met diabetes willen liever vanuit huis deelnemen aan klinisch onderzoek
|
Voor het Trials@Home project wordt gekeken naar de mogelijkheden om activiteiten rond klinisch onderzoek (deels) naar de thuissituatie te verplaatsen. Om te achterhalen wat de voorkeuren van patiënten zijn, hebben de onderzoekers van het UMC Utrecht een vragenlijst uitgezet onder diabetes type 2 patiënten in Nederland, Oostenrijk en Duitsland.
|
 |
In de vragenlijst werden steeds twee denkbeeldige onderzoeken voorgelegd die verschilden op een aantal punten, zoals de locatie en vorm van contact met het onderzoeksteam, de handelingen die deelnemers zelf moesten uitvoeren (zoals het doen van simpele metingen), het gebruik van digitale technologie, de duur van het onderzoek, het aantal contactmomenten, en hoeveel al bekend was over de veiligheid en werkzaamheid van het geneesmiddel. Deelnemers moesten aangeven aan welk onderzoek ze liever wel of niet zouden deelnemen, waarbij ze ook 'geen van beiden' konden kiezen.
De vragenlijst is ingevuld door 787 mensen met diabetes type 2. Onderzoek met een veilige behandeling, korte duur, geen reistijd en contact via video werd het meest aantrekkelijk gevonden. Deze resultaten dragen bij aan het toekomstbestendig maken van klinisch onderzoek.
De onderzoekers willen alle deelnemende apotheken hartelijk bedanken voor hun steun bij de werving en voor hun bijdrage aan het onderzoek.
U kunt hier de wetenschappelijke publicatie in BMJ Open bekijken. |
Hoe goed is uw farmaceutische zorg voor diabetespatiënten?
Doe mee aan het onderzoek en vul een vragenlijst in!
|
Wilt u inzicht krijgen in de kwaliteit van uw farmaceutische zorg bij diabetes? Doe dan mee aan een internationale studie van het Pharmaceutical Care Network Europe (PCNE).
|
|
|
|
Apothekers uit 19 landen nemen deel. Deelname houdt in dat u tussen nu en januari 2026 een online vragenlijst (in het Nederlands) invult over 18 kwaliteitsindicatoren. Dit kost 1-2 uur van uw tijd.
Als dank voor uw inspanningen kan u met 50 euro korting deelnemen aan de PCNE Working Conference 2027 in Hamburg. Tijdens deze conferentie worden de resultaten van het onderzoek gepresenteerd.
Heeft u interesse? Neem dan contact op met Martina Teichert (KNMP) via de knop hieronder. U ontvangt vervolgens de informatiebrief en de link naar de vragenlijst.
|
COHESION: Ontwikkeling van een gepersonaliseerd zorgprogramma voor hartfalen |
| Hartfalen treft meer dan 240.000 mensen in Nederland en vraagt om zorgvuldige, vaak complexe medicamenteuze begeleiding. In de dagelijkse praktijk ervaren zorgverleners knelpunten rondom therapietrouw, monitoring en afstemming tussen disciplines. Dit vormt aanleiding voor het onderzoeksproject COHESION. |
|
|
|
Het COHESION-consortium (ChrOnic Heart failure Extra pharmacotherapeutic Support Individualized On patient Needs) is een samenwerking van openbaar apothekers, ziekenhuisapothekers, cardiologen, verpleegkundigen, huisartsen, praktijkondersteuners, patiëntorganisaties, NVVC Connect, en onderzoekers van de universiteiten van Amsterdam, Groningen, Leiden, Maastricht en Utrecht. Het project wordt uitgevoerd met ondersteuning van de KNMP-onderzoekssubsidie 2024–2029.
Binnen het project wordt een gepersonaliseerd farmaceutisch zorgprogramma ontwikkeld voor patiënten met chronisch hartfalen. Het doel is de behandeling beter te ondersteunen en mogelijk ziekenhuisopnames te voorkomen. Apothekers kunnen hierbij nauw betrokken zijn, in samenwerking met de andere disciplines.
De Universiteit Utrecht en het Amsterdam UMC ontwikkelen een pilot-zorgprogramma, in co-creatie met patiënten en zorgverleners. De inzichten uit andere COHESION-projecten, zoals literatuuronderzoek en interviews, worden hierbij meegenomen. Na de ontwikkelfase wordt het zorgprogramma beoordeeld op haalbaarheid, effectiviteit en kosteneffectiviteit, met het oog op implementatie in de praktijk.
Voor meer informatie over dit onderzoek, of als u ideeën heeft over de inrichting van hartfalenzorg waarin apothekers een rol hebben, kunt u contact opnemen met Timo Vogelzang (Universiteit Utrecht) via de knop hieronder.
|
FRAIL-HF
Gezocht: apothekers met hart voor hartfalen! |
| Omstreeks 20-25% van de kwetsbare ouderen met hartfalen wordt binnen 30 dagen na een ziekenhuisopname opnieuw met spoed opgenomen. Door sterkere samenwerking tussen huisarts, apotheker, zorgprofessionals in het ziekenhuis, en thuiszorg na ontslag uit het ziekenhuis kan dit verbeteren. Met de FRAIL-HF studie ontwikkelen we een netwerkzorg interventie om deze samenwerking te optimaliseren. |
|
|
|
Hiervoor zijn we op zoek naar apothekers uit de regio Utrecht die in een interview willen vertellen over hoe ze de zorg voor mensen met hartfalen op dit moment ervaren. Hoe gaat de samenwerking met het ziekenhuis en de huisarts? Met wat voor vragen komen patiënten? Wat is uw rol als apotheker voor deze patiënten?
Het interview duurt ongeveer 40-60 min. De uitkomsten helpen ons bij het ontwikkelen van de interventie.
Daarnaast komen er begin 2026 drie co-creatie sessies waarin de interventie verder vormgegeven wordt door patiënten, mantelzorgers, huisartsen, POH’s, verpleegkundigen, apothekers, cardiologen en geriaters.
Wilt u meedoen met een interview en/of een co-creatie sessie?
Geef u op via deze link of stuur een mailtje via de knop hieronder.
|
Promotie Josephine Mertens:
Klinisch redeneren door apothekers |
Op 14 november verdedigde Josephine Mertens haar proefschrift “Clinical Reasoning by Pharmacists: Fostering Clinical Decision-Making and Interprofessional Collaboration in Pharmacy Practice and Education” in het Academiegebouw in Leiden.
|
| Klinisch redeneren is een kerncompetentie van apothekers en vormt de basis van effectieve farmaceutische patiëntenzorg. Toch was nog weinig bekend over hóe apothekers redeneren en welke denkstappen apothekers nemen in het proces van klinische besluitvorming. Josephine onderzocht daarom de cognitieve processen die apothekers gebruiken in de praktijk, welke factoren dit proces |
| | |
beïnvloeden, en hoe onderwijs de ontwikkeling van klinische besluitvorming en interprofessionele samenwerking kan ondersteunen.
Hoofdbevindingen
Uit interviews en observaties bleek dat apothekers een combinatie van analytisch en intuïtief redeneren gebruiken en 21 verschillende denkprocessen doorlopen. Deze processen zijn geordend in een 8-stappenmodel, specifiek ontwikkeld voor de farmacie. Dit model biedt houvast bij complexe patiëntcasuïstiek en ondersteunt apothekers en studenten bij het nemen van besluiten.
Daarnaast evalueerde Josephine een interprofessioneel onderwijsprogramma voor geneeskunde- en farmaciestudenten. Studenten gaven aan dat samenwerken met de andere professie hielp om elkaars rollen beter te begrijpen en gezamenlijke besluitvorming versterkt. Het programma blijkt veelbelovend voor het verbeteren van interprofessionele competenties – een belangrijke voorwaarde om samen in de latere praktijk te zorgen voor veilige en effectieve farmacotherapie.
Het proefschrift bevat praktische tools en tips voor studenten, apothekers, opleiders en docenten om klinisch redeneren en interprofessionele samenwerking te versterken, zowel in de opleiding als in de praktijk.
Het proefschrift is te vinden via de knop hieronder.
|
|
| De website van UPPER is vernieuwd! Met name het deel over UPPER Onderzoek is uitgebreid met een overzicht van huidige onderzoeksprojecten en heldere procedures over het gebruik van het UPPER-netwerk en het AMP-panel voor onderzoeksdoeleinden. |
|
| Mocht u vragen of suggesties hebben over de website, we horen het graag! |
PCNE- en ESCP-voorjaarscongres aansluitend op elkaar 17-20 februari in Innsbruck, Oostenrijk |
Het jaarlijkse congres van de Pharmaceutical Care Network Europe (PCNE) en het voorjaarscongres van de European Society of Clinical Pharmacy (ESCP) vinden aansluitend op elkaar op dezelfde locatie plaats in Innsbruck, op respectievelijk 17-18 en 19-20 februari 2026. Hierdoor is het extra aantrekkelijk om beide congressen te bezoeken, maar afzonderlijk kan ook.
Voor meer informatie en registratie:
- PCNE-congres
- ESCP-congres |
|
|
|
