| UPPER - onderzoek en onderwijs in de farmaceutische praktijk |
|
Samen starten aan een nieuw coschapjaar |
Na een mooie zomerperiode starten we weer met een nieuw studiejaar en daarmee ook met nieuwe groepen studenten die hun weg vinden naar de praktijk. Voor veel studenten is het coschap een bijzondere periode: een kans om opgedane kennis toe te passen, nieuwe ervaringen op te doen en zich verder te ontwikkelen tot toekomstig apotheker. |
|
|
|
Wij hopen dat alle coschapbegeleiders komend studiejaar weer met vol enthousiasme studenten begeleiden. De begeleiding in de praktijk is van grote waarde voor onze studenten en draagt bij aan kwalitatief, hoogwaardig onderwijs.
Ook komend jaar blijven we vanuit het UPPER Stagebureau werken aan het versterken van de samenwerking met onze coschapbegeleiders en het verder ontwikkelen van de coschappen. Daarbij blijven we graag met elkaar in gesprek, delen we ervaringen uit de praktijk en zoeken we samen naar mogelijkheden om studenten optimaal te ondersteunen in hun leerproces.
Wij wensen alle studenten, coschapbegeleiders en collega’s een inspirerend en succesvol nieuw coschapjaar toe!
|
Keuzecursus: Leren van de patiënt
afgesloten met mooie eindproducten |
In de laatste periode van het afgelopen studiejaar hebben 5 groepjes bachelorstudenten tijdens de cursus Leren van de patiënt gewerkt aan voorlichtingsmateriaal voor een opdrachtgever (ditmaal de KNMP, CBG, Apotheek Pillen en Praten, Health Base en het Trimbos-instituut).
De volgende thema’s kwamen aan bod: informatie over hoe je je als patiënt kunt voorbereiden op een MBO, uitleg over de nieuwe medicijnpictogrammen, aandacht voor het stoppen met roken programma, instructies voor verschillende toedieningsvormen en bewustwording over de risico’s van online gekochte medicijnen. Studenten maakten hiervoor flyers, animatiefilmpjes en posts voor social media, met aandacht voor trends en geschikte hashtags.
Aan het einde van de cursus presenteerden alle groepjes hun eindproduct – concepten voor de opdrachtgever – in de afsluitende pitchbijeenkomst voor een jury. Studenten Joud Abhari, Robin van den Bogaard, Marwa Bouhouche, Sophie Erwich en Houda Marouan, die de opdracht voor Trimbos hadden uitgevoerd, kregen van de jury de pluim voor de beste pitch. Zij hadden verschillende swipe-posts gemaakt die steeds begonnen met een ‘clickbait’- achtige vraag of statement gekoppeld aan een herkenbare situatie, één of enkele slides met behapbare informatie opgebouwd van probleem naar risico en een slotslide met een afsluiter en het logo van de campagne.
|
We hebben in de cursus weer hele leuke en originele ideeën gezien en we hopen dat dit de opdrachtgevers ook inspireert!
Heeft u ook een idee voor een voorlichtingsproduct, bent u benieuwd met welke oplossingen studenten zouden komen en lijkt het u leuk om mee te doen aan de cursus? Neem dan contact op via de knop hieronder, eind april 2027 start de volgende editie!
|
Dementiezorg in de apotheek:
Het perspectief van mantelzorgers |
Met de toenemende prevalentie van dementie krijgt de apotheek steeds meer te maken met mensen met dementie en hun mantelzorgers. Mensen met dementie zijn extra kwetsbaar voor medicatiegerelateerde problemen, zoals verminderde therapietrouw, bijwerkingen of niet passend medicijngebruik. Om veilig en effectief medicatiegebruik in deze populatie te waarborgen, is het belangrijk beter te begrijpen welke rol apothekers hierin kunnen spelen.
|
|
|
|
Een belangrijke eerste stap hiervoor is het in kaart brengen van het perspectief van de mantelzorgers. Daarvoor zijn focusgroepen en interviews gehouden met 30 mantelzorgers voor thuiswonende mensen met dementie (of geheugenproblemen) die medicijnen gebruiken. Masterstudenten Farmacie Gerlanda Mol en Yasmine Lazaar leverden, onder begeleiding van Frederique Claessens, een belangrijke bijdrage aan dit onderzoek.
Uit de gesprekken bleek dat mantelzorgers met uiteenlopende uitdagingen te maken hebben, afhankelijk van factoren zoals het stadium van dementie, de complexiteit van de medicatie en de bredere zorgsituatie. Medicatiezorg vormt vaak slechts één onderdeel van de grotere zorgvraag die dementie met zich meebrengt. Mantelzorgers gebruikten verschillende strategieën om medicatieproblemen te voorkomen of op te lossen, bijvoorbeeld door de inzet van medicatiehulpmiddelen. Tegelijkertijd gaven zij aan behoefte te hebben aan meer informatie over de beschikbare hulpmiddelen en hoe deze hen kunnen ondersteunen. Het vertrouwen in zorgverleners bij het bepalen van de farmaceutische behandeling van hun naaste was over het algemeen groot. Wel vonden mantelzorgers het belangrijk dat de medicatie van hun naaste vaker geëvalueerd zou moeten worden, en zagen zij hierin een duidelijke rol voor de apotheek. Op het gebied van communicatie met de apotheek was begrip, flexibiliteit en een dementievriendelijke benadering het belangrijkst.
Deze bevindingen bieden inzicht voor onze toekomstige farmaceutische interventie bij dementie, en laten zien dat apothekers een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan ondersteuning van mantelzorgers en optimalisatie van medicatiegebruik.
|
Onderzoek naar perspectief van patiënten op benzodiazepines |
Langdurig gebruik van benzodiazepines en z-drugs komt nog steeds veel voor, terwijl deze middelen kortdurend zouden moeten worden gebruikt bij slaap of angst. Bij langer gebruik kunnen nadelen ontstaan, zoals afhankelijkheid, sufheid, cognitieve klachten en een verhoogd valrisico. Afbouwen kan deze risico’s verminderen, maar is in de praktijk niet altijd eenvoudig. |
|
|
|
Masterstudent Farmacie Emirhan Özkaya heeft onder begeleiding van Marle Gemmeke en Daphne Philbert een vragenlijstonderzoek uitgevoerd in het AMP-patiëntenpanel. Er is gekeken naar hoe patiënten zelf kijken naar de medicatie, hun eerdere afbouwervaringen en mogelijke ondersteuning. In totaal werden 2.553 respondenten meegenomen in de analyse. Binnen deze groep waren 291 huidige gebruikers van benzodiazepines of z-drugs, 577 voormalige gebruikers en 1.685 geen gebruikers.
Onder de huidige gebruikers gebruikte 86% het middel al minimaal zes maanden en 54% langer dan vijf jaar. Daarnaast gebruikte 36% het middel dagelijks. Tegelijkertijd gaf 53% aan geen nadelen van het gebruik te ervaren. Van de huidige gebruikers had 48% eerder geprobeerd af te bouwen en meer dan de helft van deze groep (57%) vond dit moeilijk.
Ook de overtuigingen over het middel bleken belangrijk. De grootste groep huidige gebruikers zag relatief weinig noodzaak voor de medicatie en had tegelijk weinig zorgen over de medicatie (61,2%). Een andere groep zag het middel juist als noodzakelijk en had weinig zorgen over het gebruik (27,2%). Juist bij deze groep kwamen dagelijks en langdurig gebruik het vaakst voor.
Langdurig gebruik van benzodiazepines en z-drugs hangt niet alleen samen met klachten of gebruiksduur, maar ook met hoe noodzakelijk gebruikers het middel vinden en hoe zij eerdere afbouwpogingen hebben ervaren. Afbouwbegeleiding zou daarom niet alleen moeten gaan over risico’s, maar ook over de overtuigingen, twijfels en behoeften van de gebruiker.
|
Welke kennis en vaardigheden hebben apothekers nodig bij de zorg voor patiënten met chronisch hartfalen? |
Hartfalen is een veelvoorkomende chronische ziekte met een grote impact op gezondheid en levensverwachting. Voor de behandeling zijn verschillende effectieve geneesmiddelen beschikbaar die volgens de richtlijnen vaak in combinatie worden gebruikt. Patiënten met hartfalen hebben daarnaast vaak andere aandoeningen waarvoor zij ook geneesmiddelen gebruiken. Het medicatiegebruik kan daardoor behoorlijk complex worden. Patiënten kunnen bijvoorbeeld moeite hebben met het gebruik van hun medicatie, vragen hebben over de behandeling of last krijgen van bijwerkingen.
|
|
|
|
Binnen het COHESION-consortium wordt een multidisciplinaire interventie ontwikkeld waarin de apotheker de farmaceutische zorg rond patiënten met chronisch hartfalen coördineert. Het doel is om de medicamenteuze behandeling zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de patiënt en ziekenhuisopnames door verergering van hartfalen te verminderen. Tegelijkertijd onderzoeken we welke kennis en vaardigheden apothekers nodig hebben om deze zorg goed te kunnen bieden.
Voor dit onderzoek brachten we aan de hand van educatieve materialen en (grijze) literatuur eerst 250 mogelijke kennis- en vaardigheidselementen in kaart. Deze werden samengevoegd tot 61 stellingen. Vijftien deelnemers met ervaring in de hartfalenzorg, twaalf apothekers en drie artsen, bespraken vervolgens de indeling en konden ontbrekende onderwerpen aandragen. Daarna bleven 50 stellingen over voor twee schriftelijke Delphi-rondes. In de eerste schriftelijke ronde werd over 37 stellingen consensus bereikt. In de tweede ronde kwamen daar nog zeven bij.
De uiteindelijke 44 stellingen gaan onder meer over kennis van hartfalen en de medicamenteuze behandeling, het herkennen van een mogelijk niet-optimale behandeling en het begeleiden van patiënten bij hun medicatiegebruik. Ook communicatie met de patiënt, therapietrouw, samenwerking met andere zorgverleners en de verdere ontwikkeling van de zorg komen terug in het kader. Over zes stellingen werd geen consensus bereikt.
De stellingen vormen samen een competentiekader voor apothekers die patiënten met chronisch hartfalen begeleiden. Binnen COHESION gebruiken we dit kader bij de verdere ontwikkeling van de apothekersinterventie en de bijbehorende scholing.
|
Promotie Tristan Coppes:
Hydrate before you medicate |
Op 1 september verdedigt Tristan Coppes zijn proefschrift “Hydratatie vóór medicatie: implementatie van sick day adviezen in de eerstelijnszorg” in het academiegebouw in Utrecht. Door klimaatverandering komen hittegolven steeds vaker voor. Tijdens perioden van hitte neemt het risico op uitdroging toe, vooral bij ouderen en in het bijzonder bij mensen met minder goed werkende nieren. Ook ziekte, zoals koorts, diarree of braken, kan tot uitdroging leiden. Hierdoor kan de gezondheid van kwetsbare ouderen snel verslechteren en kunnen sommige medicijnen die normaal veilig zijn, tijdelijk schadelijk worden. Zogenaamde sick day adviezen zijn bedoeld om deze risico’s te verkleinen door bepaalde medicijnen tijdelijk aan te passen of te stoppen wanneer er risico op uitdroging is. |
|
|
|
In dit promotieonderzoek is onderzocht hoe deze sick day adviezen in de praktijk worden toegepast en welke verbeteringen nodig zijn. Uit het onderzoek blijkt dat veel patiënten en mantelzorgers te weinig weten over de risico’s van medicijnen bij dreigende uitdroging. Patiënten passen hun medicatie tijdens ziekte of hitte vaak niet aan en zij nemen lang niet altijd contact op met een zorgverlener bij koorts, braken, diarree of tijdens periode met aanhoudende hitte. Artsen en apothekers benadrukken het belang van sick day adviezen, maar geven aan dat het informeren van patiënten tijdens het voorschrijven of verstrekken van medicijnen nog geen vast onderdeel is in de dagelijkse (zorg)praktijk.
Een belangrijke conclusie is dat alleen het informeren van patiënten onvoldoende is. Er zijn duidelijke afspraken tussen huisartsen, apothekers, verpleegkundigen en andere zorgverleners nodig om patiënten goed te begeleiden wanneer zij risico lopen op uitdroging. Ook kunnen mantelzorgers een belangrijke rol spelen bij het herkennen en melden van signalen van uitdroging.
Dit onderzoek laat zien dat betere samenwerking tussen zorgverleners, patiënten en mantelzorgers nodig is om gezondheidsproblemen door uitdroging te voorkomen. Zo kunnen kwetsbare ouderen ook tijdens ziekte of hitte hun medicijnen veiliger gebruiken.
|
Even voorstellen: Priscilla van der Wal |
Hoi! Mijn naam is Priscilla van der Wal en sinds 1 juni 2026 maak ik met veel plezier deel uit van het UPPER Stagebureau. Hier ben ik hoofdzakelijk verantwoordelijk voor het plaatsen van studenten bij de coschapadressen. Daarnaast ondersteun ik bij uiteenlopende werkzaamheden rondom de coschappen.
Ik ben iemand die graag gestructureerd en nauwkeurig te werk gaat. Ik haal veel voldoening uit het ervoor te zorgen dat alles achter de schermen zo goed mogelijk geregeld is. Op deze manier draag ik graag bij aan een prettige ervaring voor zowel studenten als coschapbegeleiders. |
|
|
|
| Heb je vragen over de coschappen of wil je om een andere reden contact met ons opnemen? Je kan ons bereiken via upper.stage@uu.nl. Mijn collega’s en ik helpen je graag! |
Online nascholing voor apothekers - Voorschrijfcascades
Op 8 oktober 2026 organiseert het apothekersnetwerk ZANA, een online nascholing voor apothekers. In deze uitnodigingsbrief leest u meer over de kosten (kosteloos voor betalende leden) en de aanmelding. |
ESCP-congres in Portugal
Van 12-14 oktober vindt het ESCP-congres plaats in Almada, Portugal. Het thema: Bridging gaps: clinical pharmacy in the digital transition of care. U kunt meer lezen over het programma en zich aanmelden op de website. |
ESPACOMP-congres in Utrecht
Op 19 en 20 november vindt het ESPACOMP-congres plaats in Utrecht, met als thema: Precision adherence management across the research-to-practice continuum. U kunt zich nu aanmelden. |
|
|
|
